Blog

Februari 2024

In de haptotherapie-praktijk gaat het vaak over hechting. Of, nog exacter: onveilige hechting. Uit vele onderzoeken is gebleken dat een onveilige situatie tijdens de jeugd lange schaduwen werpt in het verdere leven. De ervaringen/het patroon/het trauma komt vaak pas (veel) later naar boven, niet zelden door nieuwe omstandigheden van stress, onveiligheid of emotionele pijn. Het lichaam onthoudt als het ware de gevoelens en houdt die ook vast. Terwijl we via ons brein denken dat die problematiek allang niet meer speelt, of zelfs vergeten lijkt.

Een speciaal domein in het leven waar hechting een belangrijke rol speelt is de liefde. Met veel emotionele bagage kan een relatie zeer ingewikkeld lijken, door bijvoorbeeld bindings- en/of verlatingsangst. En eenmaal ín een relatie doen zich weer allerlei nieuwe uitdagingen voor, zoals vertrouwen, vrijheid en verlangen. Wat zich dan vaak weer moeilijk laat rijmen met het geijkte patroon van verliefd, verloofd, getrouwd – eventueel nog aangevuld met een kinderwens.

Het Volkskrant Magazine besteedde een heel nummer aan non-monogamie, en de kansen en uitdagingen daarvan. De historie in ‘het Westen’ gaat verder terug dan de jaren ‘70 van de vorige eeuw, hoewel dáár wellicht wel de grootste en hardste lessen werden geleerd. Zo bleek feminisme moeilijk vorm te geven als de grootste seksuele vrijheid nog altijd bij de man lag en bleek gelijkheid in rol en uitvoering een niet eenvoudig obstakel. Momenteel lijkt er hernieuwde aandacht voor niet-monogame relatievormen. Bevrijd van kerk en wurgende sociale conventies, en geïnspireerd door de LGBTIQA-community, gaan vele singles én mensen in een relatie op zoek naar… vrije vormen.

Voor velen gaan er werelden open en is het mogelijk om hun relatie en zelfbeeld/-vertrouwen te ontwikkelen en te versterken. Dat is uiteraard prachtig als het een meerwaarde levert en zorgt voor een betere fysieke en psychische gezondheid. Tegelijkertijd wijzen de auteurs erop dat we het in totaal op dit moment over niet meer dan zo’n 5 procent van de Nederlandse bevolking hebben. Daarbij bespreken ze uitgebreid de problemen die zowel een open relatie als daadwerkelijke polyamorie kunnen oproepen: jaloezie, ongelijkheid in wensen en uitvoering(smogelijkheden), de logistieke puzzel van tijd en plaats en het verkeerd inschatten van de eigen en andermans situatie.

Want zoals in een monogame relatie mensen al binnenkomen met een eerder verhaal en een rugzak vol ervaringen, wordt dat natuurlijk niet minder als er nieuwe personen in het geheel gaan meespelen. Er moeten ‘spelregels’ komen, gebaseerd op vertrouwen, respect en zeer goede communicatie. Aangezien dat niet iedereen gegeven is, ontstaan er vaak problemen, zowel ‘naar binnen’ in de oorspronkelijke relatie, als ‘naar buiten’. Je kunt je overvraagd voelen, buitengesloten, ongelijkwaardig, enz. Wat vervolgens moeiteloos drukt op het persoonlijk verhaal uit het verleden. Iets kan leuk lijken, maar in de praktijk heel onpraktisch en onuitvoerbaar blijken, los van gevoelens van onveiligheid, jaloezie, onzekerheid, stress en angst.

De ontwikkeling van non-monogamie vanuit een relatie gaat namelijk zelden precies gelijk, waarbij ook speelt dat het toch vaak uit het verlangen van één partner komt (meer dan de ander) én dat het in de praktijk ook vastloopt in de toch nog steeds geldende maatschappelijke (hetero-)realiteit: vrouwen runnen nog steeds voor het grootste deel het gezin en het huishouden, wat niet alleen interne ongelijke ontplooiingskansen oplevert, maar ook een ongelijke communicatielast naar de buitenwereld over je nieuwe levensstijl.

Het is in die zin wellicht ook niet moeilijk te begrijpen dat momenteel juist óók een groot deel van de jongeren nadrukkelijk kiest voor monogamie. In rollenpatronen die oudere generaties dan juist weer heel ouderwets of zelfs ‘giftig’ voorkomen: de sociale media worden bevolkt door mannelijke volgers van de hypermasculiene Tate aan de ene kant en vrouwelijke bewonderaars van de tradwives movement aan de andere. Nou zijn dat natuurlijk ook weer uitersten, maar het geeft nog maar eens de golven weer in de geschiedenis van rollenpatronen binnen (en buiten) relaties, en de maatschappelijke waardering daarvan.

Terug naar de praktijk van de haptotherapeut: zelfkennis is hier een belangrijke sleutel. Echter, het leven wordt lineair geleefd en we krijgen inzichten niet altijd wanneer we ze nodig hebben. En aangezien liefde en relaties in het leven zo’n grote plek innemen, geldt dat wanneer je als kind te maken hebt gehad met onveilige hechting, dat dat doorwerkt in de manier waarop je je eigen leven invult – bewust, maar zeker ook onbewust. We laten ons soms verleiden tot mogelijkheden en keuzes die achteraf gezien niet goed uitpakken. Het verdriet, de pijn, de stress en het trauma hebben zich vaak allang vastgezet in het lichaam voordat de persoon/de cliënt klachten begint te ervaren. Pas als de situatie volledig is vastgelopen, en vaak zelfs pas jaren daarna, komen de signalen dat het niet meer gaat. Op dat moment is het van het grootste belang om het verhaal (uit brein én lichaam) te ontwarren, vertellen en duiden. Vanaf dat punt/proces ontstaat er ruimte voor nieuw perspectief en het verlichten en verhelpen van de ontstane pijn.